Decoding the Future of Plant Proteins from Winged Beans: Ep. 1/6 Rediscovering Forgotten Crops in a Fragile Food System

The original article is in Thai

“ในวันที่ระบบอาหารต้องเผชิญกับความเปราะบาง พืชท้องถิ่นที่เคยถูกมองข้าม อาจกลับกลายเป็นคำตอบที่ซ่อนอยู่ในแปลงของเกษตรกร”

ความท้าทายของระบบอาหารโลกในยุคเปลี่ยนผ่าน

ในวันที่ภัยแล้ง โรคพืช และความผันผวนของภูมิอากาศกลายเป็นเรื่องใกล้ตัวมากขึ้นทุกปี ระบบเกษตรที่พึ่งพาเพียงพืชหลักไม่กี่ชนิด—โดยเฉพาะถั่วเหลืองในฐานะแหล่งโปรตีนพืชสำคัญ—เริ่มแสดงสัญญาณของความเปราะบาง

การยึดติดกับสินค้าโภคภัณฑ์เดิม ไม่เพียงแต่ลดความหลากหลายทางชีวภาพ แต่ยังทำให้การเข้าถึงโปรตีนที่ดีมีคุณภาพ กลายเป็นสิ่งที่มีต้นทุนสูง และเสี่ยงต่อภาวะขาดแคลน

เปิดมุมมองใหม่กับ “พืชกำพร้า”

ท่ามกลางวิกฤตเชิงระบบ แนวคิดเรื่อง “พืชกำพร้า” (Underutilized or Orphan Crops) จึงกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง พืชกลุ่มนี้เคยถูกมองว่าด้อยค่าเพราะไม่อยู่ในระบบการผลิตขนาดใหญ่ แต่แท้จริงแล้ว พวกมันกลับมีคุณสมบัติยืดหยุ่นสูง อุดมด้วยสารอาหาร และมีความเชื่อมโยงลึกซึ้งกับวัฒนธรรมและความรู้ท้องถิ่น

ถั่วพู (Psophocarpus tetragonolobus) คือหนึ่งในพืชกำพร้าเหล่านั้น—พืชตระกูลถั่วที่มีประวัติเก่าแก่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จนได้ชื่อว่า “ถํ่วเหลืองเขตร้อน หรือ tropical soybean” ที่ได้รับการลงทุนและการใช้ประโยชน์ต่ำกว่าศักยภาพมหาศาลของมัน

ศักยภาพเชิงระบบของถั่วพู

• อุดมด้วยโปรตีนคุณภาพสูงและกรดอะมิโนจำเป็นใกล้เคียงกับถั่วเหลือง
• รับประทานได้ทุกส่วนของต้น: ใบ ดอก ฝักอ่อน เมล็ดแห้ง หัวใต้ดิน
• ช่วยตรึงไนโตรเจนในดินและฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ในระบบเกษตร
• เหมาะต่อการใช้ในระบบเกษตรอินทรีย์และวนเกษตรแบบพื้นถิ่น

การขนานนามว่า “ถั่วเหลืองแห่งเขตร้อน” ไม่ได้เป็นเพียงคำเปรียบเปรยทางโภชนาการเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงบทบาทที่ถั่วพูอาจมีในการปรับโครงสร้างระบบอาหารให้เหมาะกับภูมิภาคที่มีข้อจำกัดทางภูมิอากาศและทรัพยากร

จุดตั้งต้นของการเปลี่ยนแปลง

หากนักวิจัยรุ่นใหม่หันมาสนใจพืชท้องถิ่นที่ถูกละเลย และร่วมกันสร้างองค์ความรู้ใหม่ที่ประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาและเทคโนโลยีร่วมกัน ถั่วพูอาจกลายเป็นหมุดหมายแห่ง “การเปลี่ยนผ่านเชิงระบบ”—จากการผลิตสู่การบริโภค และจากวิธีคิดแบบแยกส่วนสู่การออกแบบร่วม

“Novel plant protein ไม่ใช่แค่คำใหม่ในโลกวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอาหาร แต่คือการตั้งคำถามว่าเราจะออกแบบอนาคตจากความรู้เดิมได้อย่างไร”