เรื่องเล่าจากลาดบัวหลวงถึงหลวงประสิทธิ์นรกรรม

เมื่อหลวงประสิทธฺิ์นรกรรม คุณปู่ทวดของหลานอายุ 65 ปี คุณปู่ของหลานสำเร็จการศึกษาเป็นแพทย์ในปี 2492 ครอบครัวของเราย้ายมาอยู่ซอยกระติ๊บที่พระนครพักหนึ่งแล้ว คุณปู่ทวดเริ่มกลับไปช่วยชาวนาในอยุธยาอีกครั้งหลังวางมือจากการเมือง ท่านและคุณย่าทวดบริจาคที่ดินสร้างโรงเรียน วัด และสถานีอนามัยในอำเภอลาดบัวหลวง พร้อมแนะนำให้เปลี่ยนจากทำนาเป็นไร่สวน เพื่อให้เกษตรกรมีรายได้ตลอดปี

แม้ลาดบัวหลวงไม่ใช่บ้านเกิดของท่าน แต่เป็นพื้นที่ที่ยังต้องการการพัฒนา คุณปู่ทวดใช้ที่ดินของครอบครัวเป็นตัวอย่างในการทำไร่ ทำสวน และขายผลผลิตที่พระนคร จนเกิดชื่อ “ไร่หลวงประสิทธิ์” “สวนหลวงประสิทธิ์” และ “ตลาดหลวงประสิทธิ์” ที่ผู้สูงวัยยังจำได้แม้ตลาดจะไม่มีอยู่แล้ว – กำนันวิเชียรจากตำบลสิงหนาทเป็นคนเล่าให้ป้าฟังเมื่อปี 2559

ครั้งหนึ่งในปี 2509 ครอบครัวใหญ่ของเราเดินทางทางเรือจากกรุงเทพทวนแม่น้ำเจ้าพระยาไปอยุธยา กว่าจะถึงแยกแม่น้ำน้อยไปที่บ้านหัวเวียงก็บ่ายแก่ เป็นครั้งแรกและครั้งเดียวที่ป้าได้นอนที่บ้านของคุณปู่ริมแม่น้ำน้อย

เช้าวันรุ่งขึ้นเรือออกจากบ้านหัวเวียงไปรอที่ประตูน้ำเข้าคลองพระยาบรรลือเพื่อเดินทางต่อไปตำบลสิงหนาทรอรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (ขณะยังทรงพระยศเป็นเจ้าฟ้า) ท่านเสด็จเยี่ยมสวนหลวงประสิทธิ์ ณ ตำบลสิงหนาท ป้าจำได้ว่าเห็นผู้คนมากมายเฝ้าชมพระบารมี ตอนนั้นป้าอายุ 4 ขวบ ไม่เข้าใจเรื่องราวว่าทำไมผู้คนจึงดูยิ้มแย้มมีความสุขแต่ก็ดูวุ่นวายตระเตรียมบางอย่างในเวลาเดียวกัน

หลังจากคุณปู่ของหลานเกษียณจากงานรักษาผู้ป่วยและงานสอนที่โรงเรียนแพทย์ ไม่ต้องทำงานประจำ ท่านเริ่มกลับไปดูแลสวนมะนาว สวนส้มโอ และสวนสนประดิพัทธ์ที่หมุ่ 3 ซึ่งปัจจุบันราชการยังคงใช้ชื่อบ้านหลวงประสิทธิ์ พ่อของหลานช่วยคุณปู่ดูแลสวนส้มโอจนเกิดน้ำท่วมใหญ่ในปี 2538 หลังจากนั้นเราให้ชาวนาเช่าที่ทำเกษตรบ้าง ปลูกยูคาลิปตัสบ้าง บางปีก็ไม่ได้ค่าเช่า พ่อของหลานซึ่งต้องทำงานประจำในกรุงเทพฯ ต้องไป ๆ มา ๆ ช่วยครอบครัวดูแลการใช้พื้นที่อยู่หลายสิบปี

จนปี 2559 ซึ่งเป็นปีที่แล้งมาก ต้นปีถนนเลียบคลองพระยาบรรลือทรุดเป็นแอ่ง ป้าได้อ่านหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงของคุณปู่ทวดและเริ่มเข้าใจความหมายของการกลับไปอยุธยาของคุณปู่ทวดและคุณปู่ของหลาน และเข้าใจเพิ่มเติมว่าครอบครัวเรามีรากลึกในอยุธยาอย่างไร วันนี้บ้านสวนของพ่อของหลาน และบ้านทองหลางลายวนเกษตร (BTLLAgroforestry) ของป้าอยู่ใกล้กันแค่กระพริบตา หลานๆ ได้เรียนรู้ต้นไม้ นก และธรรมชาติจากพื้นที่ที่คุณปู่ทวด คุณปู่ พ่อของหลานเคยดูแล

นี่คือเรื่องราวของการให้ การสร้าง และการกลับคืนสู่ดิน — เพื่อให้รุ่นหลานเติบโตอย่างรู้ราก รู้คุณ และรู้ทาง